Đối với những bạn có sở thích xem phim cổ trang Trung Quốc, chắc chắn, bạn đã từng nhiều lần nghe thấy các nhân vật trong phim xưng hô với nhau bằng “huynh muội”. Tuy nhiên, ít ai biết rằng trong xã hội xưa, “huynh” và “muội” sẽ được phân thành nhiều thứ bậc gắn liền với các danh xưng khác nhau. Vậy ý nghĩa của huynh muội là gì? Hãy cùng đọc qua bài viết sau, để học hỏi thêm kiến thức nhé!
Huynh muội là gì? Thật ra, huynh muội là cách xưng hô giữa anh trai và em gái trong một gia đình hay cộng đồng. Theo đó, từ “huynh” nghĩa là anh, còn “muội” là em. Thời xưa, cách xưng hô này không chỉ sử dụng với anh em cùng huyết thống. Mà còn dùng để gọi những người thân thiết ngoài xã hội như bạn bè, đồng môn, hoặc đồng nghiệp.
Huynh muội là gì?
Đa số mọi người đều nghĩ rằng việc xưng hô bằng “huynh muội” chỉ xuất hiện bên Trung Quốc. Tuy nhiên, có một sự thật là trong thời đại phong kiến, khi chế độ phân quyền còn tồn tại, thì cách xưng hô này rất thông dụng ở đất nước ta. Vậy bạn có biết huynh muội là gì hay không? Huynh muội là thuật ngữ Hán Việt nói về mối quan hệ giữa anh trai và em gái sinh sống trong cùng một gia đình hoặc ngoài cộng đồng.
Nói cụ thể hơn, từ “huynh” có nghĩa là anh trai, còn từ “muội” nghĩa là em gái. Từ thời xa xưa, danh xưng huynh – muội không chỉ được sử dụng với anh trai và em gái cùng chung huyết thống. Mà cách xưng hô này còn dùng để gọi những người anh em, bạn bè, đồng môn hoặc đồng nghiệp có mối quan hệ thân thiết và gắn bó khăng khít bên ngoài xã hội.
Tuy không chảy chung dòng máu, nhưng họ vẫn đối đãi và giúp đỡ nhau chẳng khác gì anh em ruột thịt trong nhà. Chính vì thế, việc họ gọi nhau bằng hai tiếng huynh muội vừa thể hiện sự tôn trọng lẫn nhau, vừa góp phần làm gia tăng sự gắn kết sâu sắc về mặt tình cảm.
Tìm hiểu cách xưng hô và thứ bậc trong gia đình thời xưa
Vào thời đại phong kiến, cách xưng hô của người Việt rất đa dạng và có nét tương đồng với người Trung Hoa, bởi trong quá khứ, nước ta ít nhiều gì cũng chịu sự ảnh hưởng của nền văn hóa bên Trung Quốc. Vào thời kỳ ấy, việc xưng hô giữa các thành viên trong gia đình được sắp xếp theo trật tự và phân chia vai vế rõ ràng, nhằm thể hiện sự kính trọng lẫn nhau. Theo đó, các thứ bậc trong một gia tộc sẽ gắn liền với những danh xưng cụ thể như sau:
Ông bà – Tổ tiên
– Ông bà đời trước: Tiên tổ.
– Ông tổ cao nhất trong họ: Cao tổ.
– Ông sơ (cha của ông cố): Cao tổ phụ.
– Bà sơ (mẹ của ông cố): Cao tổ mẫu.
– Cha của ông cố ngoại: Ngoại cao tổ phụ.
– Mẹ của ông cố ngoại: Ngoại cao tổ mẫu.
– Ông cố là cha của ông nội: Tằng tổ phụ.
– Bà cố là mẹ của ông nội: Tằng tổ mẫu.
– Ông cố là cha của ông ngoại: Ngoại tằng tổ phụ.
– Bà cố là mẹ của ông ngoại: Ngoại tằng tổ mẫu.
– Ông nội: Nội tổ phụ.
– Bà nội: Nội tổ mẫu.
– Ông ngoại: Ngoại tổ phụ hay còn gọi là ngoại công.
– Bà ngoại: Ngoại tổ mẫu còn gọi là ngoại bà.
– Ông nội bên vợ: Nhạc tổ phụ.
– Bà nội bên vợ: Nhạc tổ mẫu.
Cha mẹ
– Cha mẹ: Cao đường, đường thượng, song thân, xuân huyên.
– Cha (khi con gọi): Phụ thân.
– Cha ruột: Thân phụ, sinh phụ.
– Cha kế (chồng sau của mẹ): Kế phụ.
– Cha nuôi: Nghĩa phụ, giả phụ, dưỡng phụ.
– Cha đỡ đầu: Nghĩa phụ.
– Mẹ (khi con gọi): Nương, mẫu thân, nội thân.
– Mẹ ruột: Sanh mẫu, từ mẫu, thân mẫu.
– Mẹ chính (vợ lớn của cha): Đích mẫu.
– Mẹ thứ (vợ nhỏ của cha): Thứ mẫu.
– Mẹ kế (vợ sau của cha): Kế mẫu.
– Mẹ khi lấy chồng khác: Giá mẫu.
– Mẹ sau khi ly hôn với cha: Xuất mẫu.
Anh chị em:
– Anh: Huynh.
– Anh em: Huynh đệ, côn đệ.
– Anh và em gái: Huynh muội.
– Anh em ruột: Bào huynh đệ, thân huynh đệ.
– Anh ruột: Bào huynh.
– Anh cả: Bá, đại huynh, đại ca.
– Anh (gọi thông thường): Ca ca.
– Anh họ: Biểu ca.
– Anh em họ: Biểu huynh đệ, đường huynh đệ, tòng huynh đệ.
– Anh trai đứng đầu: Gia huynh.
– Chị: Tỉ tỉ, thơ thơ.
– Chị em gái: Tỉ muội.
– Chị em ruột: Bào tỉ muội.
– Chị ruột: Bào tỉ.
– Chị gái kết nghĩa: Nghĩa tỉ.
– Em trai: Đệ, tiểu đệ.
– Em trai ruột: Bào đệ, xá đệ.
– Em trai họ: Biểu đệ.
– Em gái: Muội, tiểu muội.
– Em gái ruột: Bào muội, xá muội.
– Em gái (gọi thân mật): Hiền muội.
– Em gái kết nghĩa: Nghĩa muội.
– Em gái họ: Biểu muội.
– Người chồng gọi em gái của vợ: Di muội.
Dâu – Rể
– Con rể: Bán tử.
– Anh rể: Tỉ trượng, tỉ phu.
– Em rể: Muội trượng, muội phu, khâm đệ.
– Nàng dâu: Phụ.
– Dâu cả: Trưởng tức.
– Dâu thứ: Thứ tức.
– Dâu út: Qúy tức.
– Chị dâu: Tẩu tẩu.
– Em dâu: Đệ phụ, đệ tức.
Vợ – Chồng
– Vợ: Thê, phụ, phu nhân, hiền thê, ái thê, nương tử.
– Vợ con: Cung thất, thê tử, gia tiểu.
– Vợ chính/ vợ lớn: Đích thê, chính thê, chính thất, phát thê.
– Vợ lẽ: Kế thất, di thái thái.
– Gia đình vợ: Nhạc gia.
– Cha vợ: Trượng nhân, nhạc trượng, ngoại phụ, nhạc phụ.
– Mẹ vợ: Nhạc mẫu, ngoại cô, ngoại mẫu.
– Em trai vợ: Ngoại đệ, thê đệ.
– Em gái vợ: Tiểu di tử, thê muội.
– Chồng: Phu, lang quân, tướng công, lương nhân, trượng phu, lương phu.
– Cha mẹ chồng: Cô chương, cữu cô, công bà.
– Cha chồng: Chương phụ, quân phụ.
– Mẹ chồng: Cô, quân mẫu, đại gia.
– Anh chồng: Đại bá, phu huynh.
– Chị chồng: Đại cô.
– Em trai chồng: Phu đệ, tiểu thúc.
– Em gái chồng: Tiểu cô.
Xem thêm: Lầu xanh là gì? Khám phá những sự thật ở chốn thanh lâu
Chú – Thím – Bác
– Chú hoặc bác trai nói chung: Chư phụ, thúc bá, thúc thúc.
– Chú ruột: Thúc phụ, đường thúc.
– Chú hai: Nhị thúc.
– Chú của cha mình: Tổ thúc.
– Thím (vợ của chú): Thẩm.
– Thím (vợ em chồng): Tiểu thẩm.
– Bác gọi chung: Bá bá.
– Bác (anh của cha): Bá phụ.
– Bác ruột: Đường bá.
– Bác gái: Bá mẫu, bá nương.
– Bác bên vợ: Bá nhạc.
– Bác trai của cha: Tổ bá.
– Bác gái của cha: Tổ cô.
Con – Cháu – Chít – Chắc
– Con cái: Hài tử, hài nhi.
– Con vợ lớn: Đích tử.
– Con vợ nhỏ: Thứ tử.
– Con thứ: Chi tử.
– Con trai trưởng: Trưởng tử, trưởng nam.
– Con trai út: Quý nam, vãn nam, ấu tử.
– Con gái lớn: Trưởng nữ.
– Con gái thứ (kế gái lớn): Thứ nữ.
– Con gái út: Qúy nữ, vãn nữ, ấu nữ.
– Con nuôi: Giả tử, dưỡng tử, nghĩa tử, ân nhi.
– Cháu: Điệt, tòng tử.
– Cháu trưởng: Đích tôn, trưởng tôn.
– Cháu nội: Nội tôn.
– Cháu ngoại: Ngoại tôn.
– Chắt: Tằng tôn.
– Chít: Huyền tôn.
Trên đây đã lý giải chi tiết về ý nghĩa của huynh muội là gì. Cùng với đó là cung cấp thêm cho bạn những kiến thức mới về cách xưng hô và thứ bậc trong xã hội củ. Hy vọng rằng, thông qua bài viết này, bạn sẽ có cái nhìn sâu sắc hơn về cách thức giao tiếp, cũng như mối quan hệ giữa các thành viên trong gia đình truyền thống ở thời đại trước.
